 Kolonel Tom Parker - Elvis Presley
Dries van Kuijk Alias Kolonel Tom Parker
Andreas Cornelis Dries van Kuijk (Breda, 26 juni
1909 – Las Vegas, V.S., 21 januari 1997) was manager van Elvis Presley onder het
pseudoniem Kolonel (Tom) Parker. Hij was Nederlander van geboorte,
emigreerde zonder papieren naar de V.S. en begon als promotor van circussen. Hij
was exclusief manager van Elvis vanaf 1955 tot aan diens dood in 1977. Van Kuijk
is zijn hele leven geheimzinnig geweest over zijn Nederlandse achtergrond.
Vóór Elvis
Vader Van Kuijk was koetsier voor
transportbedrijf Van Gend en Loos in Breda, het gezin woonde boven de stallen.
In de stallen ontwikkelde Dries op zondagmiddagen zijn eerste voorliefde voor
het circus. Als pa sterft in 1925 moet men verhuizen, en raakt het gezin
ontregeld. Op 18-jarige leeftijd komt Dries voor een jaar in de V.S. terecht. Na
een laatste bezoek aan Breda vertrekt hij in 1929 voorgoed. Hij tekent voor de
U.S. Army, en dient in Hawaii.
Dries reisde zonder papieren, dus illegaal, de
V.S. in. Daarom kon hij geen Amerikaans paspoort krijgen. Bovendien verspeelt
hij zijn (recht op een) Nederlands paspoort door dienst te nemen in een
buitenlands leger. Vanaf dit moment is hij stateloos, wat verklaart waarom hij
nooit de V.S. verlaten heeft. Het feit dat hij binnen de V.S. illegaal is, heeft
nooit directe problemen opgeleverd, maar hij was wel steeds op zijn hoede voor
officiële instanties.
Na afloop van zijn contract met U.S. Army
verandert hij zijn naam in Tom Parker. Zijn werkelijke afkomst heeft Dries
steeds verduisterd, zelf noemt hij Huntington, West Virginia, als
geboorteplaats. Uiteindelijk zal hij in Nederland herkend worden als hij op
foto’s naast Elvis staat. De journalist Dirk Vellenga publiceert als eerste zijn
werkelijke achtergrond.
Onder zijn nieuwe naam werkt hij bij de grote
circussen als promotor. Hij reist enkele dagen vooruit om het circus aan te
kondigen met affiches, radio- en perspublicaties. Daarnaast neemt hij de ruimte
om bezoekers zoveel mogelijk leeg te schudden.
Kolonel in de muziekwereld
In 1939 krijgt hij zijn eerste zanger te
promoten: Gene Austin. In die jaren worden artiesten nog via een radiostation
geboekt, maar de Kolonel ziet mogelijkheden een artiest volledig onder
contract te krijgen Hij verhuist naar Nashville, het hart van de countrymuziek,
en klimt in het vak. In 1953 zal hij de redelijk bekende Eddy Arnold managen
(Eddy ontslaat hem), en in 1954 Hank Snow. Samen met Snow heeft hij de
onderneming Jamboree Attractions, onder andere voor het opzetten van tournees.
Via zijn artiesten krijgt hij contacten met platenmaatschappij RCA,
muziekuitgeverij Hill & Range en boekingskantoor William Morris Agency. Precies
deze bedrijven zullen later ook Elvis onder contract krijgen van hem.
Inmiddels is een oude kennis van hem, zanger
Jimmie Davis, gouverneur van Louisiana geworden (1944-1948).
Van hem krijgt Tom
Parker de eretitel ”Kolonel”.
De Kolonel en de carrière van Elvis.
Niet omdat de Kolonel gevoel heeft voor Rock ’n
Roll, maar omdat hij ziet dat Elvis sensationeel populair wordt, stuurt hij aan
op een contract, onder meer door zijn ouders in te palmen. Op 18 augustus 1955
tekenen de minderjarige Elvis en zijn ouders een contract met Kolonel Parker.
Rivalen worden weggewerkt: Sun Sam Phillips wordt uitgekocht, kompaan Hank Snow
komt niet eens in het contract voor. De eerste grote bedragen stromen binnen:
hij weet een contract te sluiten met platenmaatschappij
RCA Victor voor het enorme bedrag van $35.000. Via RCA kan Elvis op landelijke
schaal doorbreken met Heartbreak Hotel.
De Kolonel kan niet voorkomen dat Elvis in
dienst moet – waarschijnlijker is dat hij dat niet wil voorkomen. Rock ’n
Roll lijkt dan nog steeds iets tijdelijks, dus een routewijziging in de carrière
is wenselijk. Na een onderbreking in het leger kan Elvis als opvolger van Frank
Sinatra gebracht worden. Als Elvis terugkomt uit Duitsland, in 1960, heeft de
Kolonel dan ook een televisie-uitzending geregeld met Presley en Sinatra, beide
in het pak.
Ontwikkeling van Elvis z’n talent of interesse
is geen onderwerp voor de Kolonel. Ook goede smaak staat niet hoog op zijn
lijstje. Die rumoerige optredens zijn afgelopen, muziekfilm is nu het gekozen
medium. Maar dan wel films die snel geld opleveren, liever dan een sterstatus
voor langere termijn. En in de platenstudio geldt: Elvis mag een liedje pas
opnemen als de Kolonel een deel van de rechten heeft gekregen – een praktijk
waar betere songwriters niet aan mee doen. In de jaren 60 produceert Elvis
Presley zeer veel inferieur materiaal, hij overleeft slechts op de heldenroem
die hij heeft verworven bij eerste generatie Rock ’n Roll liefhebbers in de V.S.
Slechts enkele momenten toont Elvis zijn Rock ’n Roll-hart, bijvoorbeeld in de
comeback-show van 1968 en de single Suspicious Minds.
In de jaren 70 sluit Kolonel Parker grotere
contracten af met hotels in Las Vegas. Ook deze optredens leveren geen
bevrediging op voor de artiest. In 1977 overlijdt Elvis Presley aan een
overdosis medicijnen.
Elvis
Na de dood van Elvis zei de Kolonel: ‘Ik blijf hem gewoon managen’, maar dat liep niet goed af.
Lisa Marie Presley
(1968) was minderjarige erfgename. De rechter die de erfenis moest bevestigen,
vond dat de werkwijze van Parker niet geheel in het belang van de erfgename
was. Er moest wat rechtgezet worden. Tijdens de rechtszaken die volgden gaf Tom
Parker uiteindelijk toe dat hij de Nederlander Dries van Kuijk was, om verdere
problemen te voorkomen. Uiteindelijk werd de zaak in 1982 geschikt. De Kolonel
werd afgekocht, en mocht zich niet meer met Presley’s bemoeien.
Dries van Kuijk, alias Kolonel Tom Parker,
overleed in 1997 in Las Vegas.
tot slot
Eenvoudig is te concluderen dat Kolonel Tom
Parker vooral goed voor zichzelf heeft gezorgd. De artistieke carrière van Elvis
stond nooit voorop, en ook zijn welbevinden werd niet duurzaam ondersteund.
Desondanks moet er een verklaring voor zijn dat
de Kolonel nooit ontslagen is. Meerdere taken die hij voor Elvis op zich nam
zouden voor een rechter waarschijnlijk niet stand houden. Maar de Kolonel liet
genoeg geld over voor zijn artiest, uit te drukken in Cadillacs per maand. Dit
moet bij Elvis (en bij zijn ouders) voldoende vertrouwen gewekt hebben. Mogelijk
speelt ook een emotionele binding of overeenkomst een rol tussen de
circuspromotor en de eerste superster in het nieuwe genre Rock ’n Roll. De
Kolonel heeft nieuw terrein ontgonnen, zoals merchandising, en de PR-techniek
‘meer reclame dan inhoud’. In de popmuziek bestond dat alles nog niet. Nadat hij zijn management verloren had, zei de
Kolonel: ‘Ik denk niet dat ik Elvis méér geëxploiteerd heb dan dat hij
tegenwoordig geëxploiteerd wordt.’
|